Kieku Google kien supermarket, konna naħarbu ‘l bogħod.

• June 8, 2026
• admin

Il-gwerer tat-tariffi mal-Istati Uniti wasslu biex l-awtoritajiet pubbliċi, il-kumpaniji privati, u l-individwi privati ​​jirriflettu dwar l-għażla tagħna ta’ soluzzjonijiet ta’ servizzi diġitali , li ħafna minnhom huma mill-Istati Uniti.

Jekk din l-inċertezza ma kinitx biżżejjed motivazzjoni, l-ispejjeż dejjem jiżdiedu tas-sistemi (li fil-prattika jaġixxu bħala monopolji) li jikkontrollaw kollox mil-lampa li tixgħel waħedha sas-sistema tal-kura tas-saħħa tagħna wassluna wkoll biex nikkunsidraw jekk għandniex naqilbu għal soluzzjonijiet tal-IT Ewropej, jew għall-inqas open source.

Lejn is-sovranità diġitali personali

Għalija, din l-inċertezza ġeopolitika kienet l-ispinta għas-sovranità diġitali li ġegħlitni nieħu l-ewwel pass lejn dak li kont ili nixtieq: Li nagħmel l-azzjonijiet diġitali tiegħi tiegħi. Huwa għalhekk li ħassart il-browser tal-Google, biddiltu mal-Vivaldi Franċiż, u biddilt il-Google Maps mal-programm open source Organic Maps. Ħafna deċiżjonijiet kienu diġà ttieħdu f’ismi, fid-dinja tal-monopolju kont tlift parti mill-awtonomija tiegħi, biex insemmi biss ftit eżempji:

Meta xtrajt il-kompjuter Lenovo tiegħi, il-Windows kien diġà installat, u kien pjuttost konvenjenti, allura ma kellix għalfejn naħseb xejn. U daqs kemm hu konvenjenti għalija li nżomm ruħi aġġornat flimkien mal-biljuni ta’ utenti oħra tal-Windows, daqstant ieħor huwa konvenjenti għall-ġgant tat-teknoloġija Windows.

Fil-għażż tiegħi nżomm il-brawżer tal-Internet Edge ta’ Microsoft stess, li awtomatikament juża l-Bing ta’ Microsoft, li awtomatikament jiġi b’aħbarijiet fuq il-paġna ewlenija mill-MSN ta’ Microsoft. Fil-frustrazzjoni tiegħi, niftaħ Word biex nikteb post ta’ dibattitu, biss biex infakkarkom li Word huwa wkoll proprjetà ta’ Microsoft.

Issa l-aħbarijiet tal-MSN fortunatament huma tant rari rilevanti li huwa diffiċli li tiddeskrivihom bħala politiċi, iżda ma teħtieġx ħafna immaġinazzjoni biex timmaġina li Microsoft kienet proprjetà ta’, pereżempju, Elon Musk jew Rupert Murdoch – u mbagħad l-MSN setgħet ġiet skambjata ma’ Twitter, Fox News jew Wall Street Journal.

Imma fortunatament għandi wkoll apparati oħra minbarra l-kompjuter tiegħi, allura xtrajt mowbajl Samsung; lanqas ma kellek għalfejn naħseb dwar xejn hawn. Stajt noqgħod bilqiegħda waqt li s-Samsung tiegħi kien qed iniżżel is-sistema operattiva android ta’ Google, u għall-“fortuna tiegħi”, Android awtomatikament iniżżel il-Playstore… li hija wkoll proprjetà ta’ Google. U mhix l-unika ħaġa li titniżżel awtomatikament, hemm il-browser Google, google drive, google TV, google Meet, google Photos, Gmail u Google Maps. Il-kunsiderazzjonijiet diġitali u l-għażla ħielsa saru (u ilhom) ħaġa tal-passat.

Mhuwiex sorprendenti li fl-2021, Google kienet wara 10% (50) mill-500 app l-aktar imniżżla, li minnhom l-apps kollha huma fl-aqwa 10. Dawn il-50 app ta’ Google tniżżlu medja ta’ 2.7 biljun darba, li huwa medja 4 darbiet ogħla mill-450 app li fadal. Barra minn hekk, is-servizzi ta’ partijiet terzi ta’ Google huma preżenti fi 88% tal-miljun app l-aktar popolari fuq Google Play (Lai & Flensburg: “Speċi Invażivi tas-Sistema Ekoloġika tal-Apps”).

Kieku Google kien supermarket

Il-monopolju tal-ġganti tat-teknoloġija sar ta’ kuljum għalina u jidher l-aktar ħaġa naturali – għax kull ħaġa oħra tkun inkonvenjenti. Imma ħa nagħtik xi eżempji/metafori li jistgħu jpoġġuh f’perspettiva.

Tinżel tixtri minn Netto (google play), u ovvjament tista’ tmur f’ħanut tal-merċa ieħor, imma fil-fatt ma tafx oħrajn, u anke kieku taf, ikollok toħloq profil ta’ utent u password ġdida oħra qabel ma l-gwardjan tal-bieb iħallik tidħol fil-ħanut. Allura tagħżel in-net. Hekk kif tidħol fin-net, ikun hemm impjegat li jpoġġi ħalib wieħed, borża dqiq waħda u toilet paper fil-basket tiegħek (GMail, Google Maps eċċ.). Ma taħsibx dwarha għax xorta kellek bżonn l-oġġetti, u għalhekk ma taħsibx dwar il-fatt li l-oġġetti li tpoġġew fil-basket tiegħek huma magħmula minn net (google), tidħol fil-ħanut, l-eluf ta’ oġġetti (apps) fuq l-ixkafef jagħtuk l-illużjoni fantastika ta’ libertà li ġġiegħlek tinsa li huma magħżula bir-reqqa minn net (google). Tixtri frott u ħaxix li tista’ tara li mhumiex magħmula minn net, dak li ma tistax tara hu li ż-żerriegħa hija żviluppata b’kollaborazzjoni man-net u l-pestiċidi (servizzi ta’ partijiet terzi) fuq barra tagħha huma prodotti minn net.

Jista’ jkun diffiċli li timmaġina din ir-realtà, iżda teżisti u aħna nippermettu l-eżistenza tagħha għax s’issa ma ħejjejniex għall-alternattiva, u l-ġganti tat-teknoloġija għalhekk jitħallew ikollhom monopolju speċjali li qatt ma konna nippermettu lil industriji oħra.

X’nistgħu nagħmlu?

M’aħniex kompletament bla saħħa, għandna għażla x’nagħmlu. Għażla super inkonvenjenti li tagħmel il-ħajja ta’ kuljum fiż-żmien li ġej aktar diffiċli. Iżda f’dan l-inkonvenjent hemm vantaġġi moħbija. Mhux biss ninqatgħu mit-tirannija tal-monopolju, nippromwovu s-suq ħieles u d-demokrazija, iżda nemmen ukoll li għażla riflessa ta’ “rigress teknoloġiku” tista’ ġġib progress personali.

Il-programm Open Source “Organic Maps” mhuwiex daqshekk tajjeb u intuwittiv daqs Google Maps, iżda f’dinja fejn aħna mdorrijin niksbu t-tweġiba malajr kull darba li nistgħu -, għandna u jkollna aċċess għal kollox, hemm liberazzjoni meta nkunu mġiegħla nillimitaw lilhom infushom.

Fil-psikoloġija konjittiva, huwa element importanti għall-benesseri tal-individwi li naħsbu b’mod attiv dwar l-azzjonijiet u l-ħsibijiet tagħna u ma nħalluhomx jikkontrollawna – kemm jekk jinvolvi l-ħasil tas-snien bl-id l-oħra jew l-użu ta’ app li tħossha bħal xogħol bl-id ix-xellugija – dan isaħħaħ moħħna mentalment u fiżikament. Kemm jekk fil-ħajja reali tagħna jew fil-ħajja diġitali, l-awtonomija tipprevjeni l-ansjetà u d-dipressjoni.

Għalhekk, nargumenta li meta nagħżlu li nużaw programmi li huma inqas konvenjenti u intuwittivi, niżguraw li din issir għażla attiva. Kull darba li nuża “Organic Maps” nikkunsidra: Dan ikun aktar faċli bil-Google Maps? Hawnhekk nenfasizza l-kelma “nikkunsidra”, għax hija din ir-riflessjoni li tippromwovina mhux biss bħala ċittadini diġitali, iżda bħala individwi kritiċi li jaħsbu lilhom infushom.

Is-sors miftuħ mhux biss isaħħaħ is-suq ħieles u d-demokrazija, iżda wkoll lilna bħala individwi. Jekk ma jkollniex għażla ħielsa u ħsieb ħieles, xi tfisser dan għall-istatus tagħna bħala individwi u x’tagħmel għall-kwalità tal-ħajja tagħna?

L-ambizzjonijiet futuri tiegħi

It-tama tiegħi hi li fi ftit snin inkun nista’ ngħidilkom dwar kif ProtonMail ħa f’idejh il-GMail tiegħi, Linux il-Windows tiegħi, u Word ġie sostitwit b’Overleaf. It-tama tiegħi hi Unjoni Ewropea li m’għandhiex tibża’ minn gwerra diġitali mal-Istati Uniti. It-tama tiegħi hi suq ħieles fejn kumpaniji individwali ma jixtrux lill-kompetituri tagħhom sabiex iżommu l-illużjoni tal-għażla ħielsa; Il-kumpaniji jaraw il-benefiċċju fil-qsim tal-għarfien u l-ftuħ tal-APIs għall-benefiċċju ta’ kulħadd. It-tama tiegħi hi li, bħala ċittadini, nerġgħu niksbu l-libertà tal-għażla tagħna, l-individwaliżmu tagħna u b’hekk il-benesseri psikiku tagħna.